Trong các nhà máy công nghiệp phổ thông, hệ thống HVAC chủ yếu nhằm đảm bảo điều kiện làm việc cho con người, với dải thông số nhiệt độ tương đối rộng. Ngược lại, trong nhà máy điện tử, HVAC được xem là một phần của hệ thống công nghệ, nơi các thông số môi trường trở thành biến số ảnh hưởng trực tiếp đến sản phẩm.

Do đó, cách tiếp cận thiết kế hệ thống HVAC không thể chỉ dựa trên diện tích và số lượng nhân sự, mà phải bám sát đặc tính dây chuyền, thiết bị và yêu cầu kiểm soát của từng công đoạn sản xuất.

Kiểm soát nhiệt độ

Trong sản xuất linh kiện điện tử, nhiệt độ không còn là yếu tố tiện nghi mà là một tham số công nghệ quan trọng. Nhiều công đoạn như lắp ráp SMT, kiểm tra AOI, test điện hoặc đóng gói yêu cầu nhiệt độ ổn định, thường là từ 22 đến 24°C, với biên độ dao động thường không vượt quá ±1–2°C, tùy theo yêu cầu từng nhà máy.

Sự dao động nhiệt độ hoặc phân bố nhiệt không đồng đều giữa các khu vực có thể làm tăng tỷ lệ lỗi, đặc biệt với các sản phẩm có mật độ linh kiện cao. Do đó, HVAC cần được thiết kế theo từng khu vực công nghệ, tính toán tải lạnh dựa trên đặc tính thiết bị, chu kỳ vận hành và khả năng thay đổi cấu hình dây chuyền trong tương lai.

Giới hạn độ ẩm

Độ ẩm có ảnh hưởng trực tiếp đến rủi ro tĩnh điện và độ ổn định của linh kiện điện tử. Độ ẩm thấp làm gia tăng nguy cơ phóng tĩnh điện, trong khi độ ẩm cao có thể gây oxy hóa bề mặt linh kiện, ảnh hưởng đến chất lượng hàn và độ bền sản phẩm.

Khác với nhà máy công nghiệp thông thường, nơi độ ẩm chỉ cần nằm trong vùng chấp nhận cho con người, nhà máy điện tử yêu cầu kiểm soát độ ẩm trong dải hẹp, phổ biến 45–55% RH hoặc theo yêu cầu riêng của từng công đoạn. Việc này đòi hỏi các giải pháp hút ẩm chủ động, tích hợp trực tiếp trong hệ thống HVAC và được kiểm soát liên tục trong suốt quá trình vận hành.

Độ sạch không khí

Trong nhà máy điện tử, độ sạch không khí là yêu cầu kỹ thuật bắt buộc tại nhiều khu vực sản xuất, lắp ráp và kiểm tra. Nhiều nhà máy phải đáp ứng các cấp độ phòng sạch từ Class 100 đến Class 10000, tùy theo loại sản phẩm và công đoạn.

Khi đó, Hệ thống HVAC không chỉ điều hòa nhiệt độ mà còn phải kiểm soát nồng độ hạt trong không khí thông qua hệ thống lọc nhiều cấp, lưu lượng gió lớn và tần suất tuần hoàn cao. Việc bố trí AHU, lựa chọn cấp lọc, tổ chức cấp – hồi gió và cấu trúc không gian kỹ thuật cần được thiết kế đồng bộ ngay từ đầu. Các giải pháp cải tạo từ hệ HVAC thông thường thường khó đạt chuẩn phòng sạch và tiềm ẩn rủi ro vận hành.

Luồng khí và áp suất

Trong nhà máy điện tử, luồng khí không chỉ phục vụ trao đổi nhiệt mà còn là công cụ kiểm soát nhiễm bẩn. Các khu vực có yêu cầu sạch cao cần duy trì áp suất dương so với khu vực xung quanh nhằm ngăn không khí bẩn xâm nhập.

Hệ thống HVAC phải được thiết kế theo nguyên tắc phân cấp áp suất rõ ràng, đảm bảo dòng khí di chuyển có kiểm soát từ khu vực sạch hơn sang khu vực ít sạch hơn. Việc tổ chức luồng khí không phù hợp có thể làm suy giảm hiệu quả phòng sạch và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm.

Dự phòng vận hành

Nhà máy điện tử thường có kế hoạch mở rộng hoặc thay đổi công nghệ trong quá trình vận hành. Vì vậy, HVAC cần được thiết kế với mức độ dự phòng phù hợp, khả năng phân vùng hệ thống và mở rộng công suất khi cần thiết.

Việc tích hợp hệ thống điều khiển và giám sát trung tâm giúp theo dõi nhiệt độ, độ ẩm, áp suất và trạng thái thiết bị theo thời gian thực, qua đó phát hiện sớm sai lệch và hạn chế rủi ro ảnh hưởng đến sản xuất.

Cân bằng giữa công nghệ và hiệu quả năng lượng

Yêu cầu kiểm soát chặt chẽ khiến HVAC nhà máy điện tử tiêu thụ năng lượng lớn hơn so với hệ thống thông thường. Do đó, thiết kế HVAC cần được tiếp cận theo hướng cân bằng giữa yêu cầu công nghệ và hiệu quả năng lượng, thông qua lựa chọn cấu hình hệ thống phù hợp, điều khiển theo nhu cầu thực tế và tối ưu chế độ vận hành.

Xem thêm: 4 Giải pháp tiết kiệm năng lượng cho hệ thống HVAC – 2025

Xem thêm: So sánh hệ thống HVAC công nghiệp và thương mại: Quy mô, chức năng và yêu cầu bảo trì

Xem thêm: Xu hướng công nghệ HVAC tại Việt Nam năm 2025