Trong các dự án nhà máy tại Việt Nam, ESG đã trở thành một tiêu chí phổ biến trong yêu cầu đầu tư và đánh giá nội bộ của các tập đoàn, đặc biệt với những nhà máy tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Ở nhiều ngành, việc duy trì đơn hàng, mở rộng thị trường hay đáp ứng yêu cầu từ khách hàng quốc tế ngày càng gắn chặt với các tiêu chí về môi trường, điều kiện làm việc và minh bạch vận hành.
Ở cấp độ triển khai, mức độ đáp ứng ESG phụ thuộc lớn vào cách hệ thống MEP được tổ chức để phù hợp với điều kiện sản xuất thực tế. Về mặt kỹ thuật, ESG không nằm ở các tuyên ngôn truyền thông, mà thể hiện rõ qua khả năng vận hành ổn định, tiết kiệm năng lượng và dễ bảo trì của hệ thống cơ điện nhà máy.
Tính đồng bộ của MEP nhìn từ vận hành thực tế
Trên bản vẽ, các hạng mục cơ điện thường được thiết kế riêng biệt: hệ thống điện, HVAC, cấp thoát nước, phòng cháy chữa cháy… mỗi phần đều đảm bảo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật. Tuy nhiên, trong thực tế vận hành, nhà máy không hoạt động theo từng hệ thống tách rời, mà là một khối thống nhất – nơi các hệ thống phải “giao tiếp” và vận hành đồng bộ với nhau.
Chỉ một thay đổi nhỏ ở dây chuyền sản xuất cũng có thể kéo theo nhiều điều chỉnh liên hoàn: tải làm mát thay đổi khiến hệ thống HVAC phải điều chỉnh theo, việc xoay layout có thể cản trở tiếp cận tủ điện hoặc đầu báo cháy, thêm một tầng kệ pallet có thể ảnh hưởng đến hướng gió và hiệu quả thông gió. Những xung đột này ít khi thể hiện trên bản vẽ, nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả năng lượng, độ an toàn và sự ổn định vận hành – những yếu tố cốt lõi trong ESG.
Do đó, sự đồng bộ trong thiết kế – thi công MEP không chỉ giúp đảm bảo kỹ thuật, mà còn là yếu tố quyết định đến khả năng vận hành linh hoạt, tiết kiệm chi phí và đáp ứng các mục tiêu ESG trong dài hạn.
BIM trong thiết kế MEP: Giảm lãng phí tài nguyên, tăng hiệu quả ESG
Trong thiết kế hệ thống cơ điện nhà máy, BIM không chỉ là công cụ trực quan hóa không gian kỹ thuật. Giá trị cốt lõi của BIM nằm ở khả năng phát hiện sớm xung đột giữa các hệ thống như ống kỹ thuật, máng cáp, thiết bị MEP… từ đó hạn chế thi công lại, phá dỡ, và phát sinh vật tư không cần thiết.
Việc phối hợp đồng bộ giữa các bộ môn trên mô hình 3D giúp tối ưu hóa khối lượng vật tư, giảm hao hụt trong quá trình lắp đặt và cắt giảm lượng chất thải xây dựng – những yếu tố trực tiếp góp phần cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát thải CO₂ và đáp ứng mục tiêu môi trường trong ESG.
Thực tế cho thấy, những dự án áp dụng BIM hiệu quả thường có tỷ lệ sai lệch thấp giữa thiết kế và thi công, tiết kiệm vật tư đáng kể và đảm bảo tiến độ mà không cần điều chỉnh lớn. Đây là cách tiếp cận ESG một cách thực chất, ngay từ khâu thiết kế và thi công hệ thống MEP.
Thiết kế MEP phù hợp với năng lực nhân sự vận hành
Một yếu tố thường bị xem nhẹ trong chiến lược ESG là năng lực thực tế của đội ngũ kỹ thuật vận hành nhà máy. Tại Việt Nam, bộ phận này thường có quy mô nhỏ, trình độ không đồng đều và biến động nhân sự theo thời gian.
Trong bối cảnh đó, hệ thống MEP nếu quá phức tạp hoặc phụ thuộc vào các công nghệ đặc thù sẽ dễ gây khó khăn trong vận hành hàng ngày. Khi sự cố xảy ra, khả năng xử lý chậm hoặc không nhất quán có thể làm giảm hiệu quả tiết kiệm năng lượng và an toàn sản xuất.
Cách tiếp cận phổ biến trong các dự án vận hành ổn định là thiết kế hệ thống theo hướng triển khai nhà máy sản xuất thông minh vừa đủ : cấu trúc rõ ràng, phân vùng mạch lạc, mức độ tự động hóa vừa đủ để hỗ trợ vận hành, nhưng không làm mất khả năng kiểm soát của con người. Một hệ thống dễ hiểu, dễ kiểm soát chính là nền tảng cho vận hành bền vững.
MEP và môi trường lao động trong nhà máy sản xuất
Hệ thống MEP không chỉ đảm bảo kỹ thuật, mà còn đóng vai trò trực tiếp trong việc tạo ra môi trường làm việc an toàn và ổn định – một tiêu chí quan trọng của ESG ở khía cạnh xã hội (Social). Thông gió, nhiệt độ, độ ẩm, độ ồn, chất lượng không khí… đều ảnh hưởng đến sức khỏe, năng suất và sự gắn bó của người lao động. Tuy nhiên, những yếu tố này thường chỉ được nhận ra khi nhà máy đã đi vào hoạt động – lúc việc cải tạo hệ thống trở nên phức tạp và tốn kém.
Do đó, thiết kế MEP cần hướng đến sự ổn định dài hạn, đảm bảo điều kiện làm việc dễ chịu ngay cả khi dây chuyền thay đổi hoặc mở rộng. Một môi trường ổn định, thoải mái sẽ không chỉ nâng cao hiệu suất, mà còn góp phần xây dựng văn hoá làm việc tích cực – yếu tố quan trọng trong chiến lược ESG của doanh nghiệp.
Tính thích ứng hệ thống MEP với điều kiện địa phương và vận hành dài hạn
Bên cạnh yếu tố con người, hệ thống MEP của nhà máy tại Việt Nam còn chịu ảnh hưởng lớn từ điều kiện khí hậu nóng ẩm, bụi mịn, độ ăn mòn cao, cũng như sự thay đổi thường xuyên của các quy định pháp lý. Một giải pháp đạt chuẩn quốc tế nhưng không điều chỉnh theo môi trường địa phương có thể nhanh chóng bộc lộ hạn chế khi vận hành.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở điều kiện tự nhiên, mà còn đến từ khoảng cách giữa hồ sơ thiết kế – thi công và thực tế sử dụng. Khi hệ thống không được tổ chức mạch lạc, sơ đồ kỹ thuật thiếu tính vận hành, thiết bị bố trí khó tiếp cận bảo trì… hiệu quả MEP thường suy giảm theo thời gian.
Những dự án có tầm nhìn dài hạn thường giải quyết các yếu tố này ngay từ đầu: lựa chọn thiết bị phù hợp khí hậu địa phương, tổ chức hệ thống rõ ràng, chừa không gian bảo trì và xây dựng cấu trúc quản lý kỹ thuật dễ tiếp cận. Đây chính là nền tảng để các mục tiêu về tiết kiệm năng lượng, an toàn lao động và phát triển bền vững được duy trì xuyên suốt vòng đời nhà máy – thay vì chỉ đạt được ở thời điểm bàn giao.
MEP và ESG không phải là hai khái niệm tách rời trong triển khai nhà máy sản xuất. Trong thực tế, hiệu quả của ESG được phản ánh trực tiếp qua cách hệ thống cơ điện vận hành trong môi trường con người và điều kiện địa phương cụ thể.
Khi kỹ thuật, vận hành và bối cảnh triển khai được đặt trong một cấu trúc tổ chức nhất quán, hệ thống MEP không chỉ đảm bảo hiệu suất, mà còn duy trì được sự ổn định và khả năng thích ứng trong suốt vòng đời dự án.
Ở góc độ triển khai, DELCO tiếp cận hệ thống MEP như một nền tảng vận hành dài hạn, nơi tính đồng bộ không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là điều kiện cần để các yêu cầu ESG được định hình và duy trì một cách thực chất.
